تأملی بر مفهوم «کیفیت» در معماری

نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی

نویسنده

استادیار دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی(ره)، قزوین، ایران.

چکیده

امروزه بسیار دربارة کیفیت محیط و فضا و نظایر آن سخن به میان می‌آید؛ تا جایی که به عنوان یک مطالبة جدّی، از مهم‌ترین دغدغه‌های کنونی رشتة معماری به شمار می‌رود. در این میان می‌بایست به دنبال سازوکاری بود که ما را به مفهومی جامع از مفهوم کیفیت در معماری در ابعاد مختلف برساند.
لذا مقالة حاضر در صدد آن است که با هدف رسیدن به فهم مشترک و جامع از این مفهوم، تأمل بر این امر خطیر را در دستور کار خویش قرار داده و تلاش نماید به "مسئلة کیفیت در معماری" بپردازد. در این راستا ابتدا با تعریف واژة «کیفیت»، معنای آن از دیدگاه اندیشمندان مورد بررسی قرار گرفته و سپس با برشمردن ابعاد مختلف آن در قالب وجوه و مراتب کیفیت، به مرور برخی تلقّیات رایج از این مفهوم بطور اخص در معماری، پرداخته شده است.
از نقطه نظر این مقاله، می‎توان مفهوم متداول «کیفیت» در معماری را در سه دستة "کیفیت ساختاری و عملکردی"، "کیفیت محیطی و فضایی" و نیز سطحی موسوم به "کیفیت بی‎نام" در ادبیات موضوع مشاهده کرد که در یک جمع‎بندی معماری در چهار ساحت به جستجوی کیفیت خواهد پرداخت: معماری به دنبال ایجاد کیفیت کالبدی، معماری در پی احراز کیفیت محیطی، معماری در اندیشة ارتقای کیفیت فضایی و معماری در خدمت اعتلای کیفیت معنایی.
در پایان به نظر می‌رسد تنها راه‌حل این باشد که از آنجایی که معماری در ارتباط با انسان تعریف شود و در معماری که از طریق توجه به زندگی انسان و مناسبات آن بیشتر متکی بر علوم‌انسانی است، مرجع کیفیت، همان کیفیت زندگی انسان از طریق شایستگی‌هایی خواهد بود که بر آن مترتّب است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A Reflection on the Definition of Quality in Architecture

نویسنده [English]

  • Reza Sameh
Assistant professor
چکیده [English]

امروزه بسیار دربارة کیفیت محیط و فضا و نظایر آن سخن به میان می‌آید؛ تا جایی که به عنوان یک مطالبة جدّی، از مهم‌ترین دغدغه‌های کنونی رشتة معماری به شمار می‌رود. در این میان می‌بایست به دنبال سازوکاری بود که ما را به مفهومی جامع از مفهوم کیفیت در معماری در ابعاد مختلف برساند.
لذا مقالة حاضر در صدد آن است که با هدف رسیدن به فهم مشترک و جامع از این مفهوم، تأمل بر این امر خطیر را در دستور کار خویش قرار داده و تلاش نماید به "مسئلة کیفیت در معماری" بپردازد. در این راستا ابتدا با تعریف واژة «کیفیت»، معنای آن از دیدگاه اندیشمندان مورد بررسی قرار گرفته و سپس با برشمردن ابعاد مختلف آن در قالب وجوه و مراتب کیفیت، به مرور برخی تلقّیات رایج از این مفهوم بطور اخص در معماری، پرداخته شده است.
از نقطه نظر این مقاله، می‎توان مفهوم متداول «کیفیت» در معماری را در سه دستة "کیفیت ساختاری و عملکردی"، "کیفیت محیطی و فضایی" و نیز سطحی موسوم به "کیفیت بی‎نام" در ادبیات موضوع مشاهده کرد که در یک جمع‎بندی معماری در چهار ساحت به جستجوی کیفیت خواهد پرداخت: معماری به دنبال ایجاد کیفیت کالبدی، معماری در پی احراز کیفیت محیطی، معماری در اندیشة ارتقای کیفیت فضایی و معماری در خدمت اعتلای کیفیت معنایی.
در پایان به نظر می‌رسد تنها راه‌حل این باشد که از آنجایی که معماری در ارتباط با انسان تعریف شود و در معماری که از طریق توجه به زندگی انسان و مناسبات آن بیشتر متکی بر علوم‌انسانی است، مرجع کیفیت، همان کیفیت زندگی انسان از طریق شایستگی‌هایی خواهد بود که بر آن مترتّب است.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Quality
  • Architecture
  • Quality of Architecture
  • Architectural Quality
  • Qualitative