بازشناسی جایگاه ساختمان های بلند در نسبت با پایداری اجتماعی

نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه معماری دانشگاه بین المللی امام خمینی(ره)

چکیده

انجام بررسی‌‌های علمی و پژوهشی در زمینه‌های مختلف مرتبط با مسئله‌ی برنامه‌ریزی، طراحی و احداث ساختمان‌های بلند باتوجه به تبعاتی که ممکن است رشد بی‌رویه و بی‌مطالعه‌ی این مجموعه‌ها در فضاهای شهری به دنبال داشته باشد امری ضروری و منطقی به نظر می‌رسد. اگر تأملی در تاریخچه و سیر تحول و تکامل این ساختمان‌ها از دوران باستان تا عصر حاضر داشته باشیم، ارتباط میان این عناصر شاخص و زمینه‌های استقرارشان در محیط‌های شهری با موضوعاتی که مورد توجه جامعه‌شناسان قرار می‌گیرد و از جمله پایداری اجتماعی رخ‌نمایی خواهند کرد. مقاله‌ی حاضر با هدف بازشناسی نقش و جایگاه ساختمان­های بلند در برپایی، تأمین و تقویت پایداری اجتماعی ضمن بازتعریف این مفهوم و معرفی هفت معیار در این زمینه و مرور مختصری بر تاریخچه و تعاریف مختلفی که ساختمان‌های بلند در قالب آن‌ها معرفی و دسته‌بندی می‌گردند به تبیین جایگاه این ساختمان‌ها در نسبت با مفهوم پایداری اجتماعی پرداخته و ضمن مقایسه‌ی آثار حضور بناهای بلند در محیط پیرامون و نیز معرفی رویکردهای مورد توجه آن‌ها در تقویت مفاهیم پایداری اجتماعی به تبیین نقش و جایگاه آن­ها در ارتقا کیفیت و هویت‌دهی به فضاهای شهری از یکسو و تولید و توسعه‌ی حس رضایتمندی در بهره‌وران و ساکنان آن‌ها از دیگر سو مبادرت و نتیجه را در دو مقیاس دسته­بندی نموده است. بر اساس یافته­های این پژوهش در مقیاس کلان این بناها با ایفای نقش نشانه­ای به ارتقای کیفیت فضاهای شهری و هویت‌بخشی به آن‌ها و خواناتر شدن و آدرس‌پذیر شدن محدوده­ی پیرامون خود یاری رسانده و در نهایت بر بسیاری از ویژگی­های هویت شهری تأثیرگذار خواهند بود. در مقیاس میانی و خرد این بناها می‌توانند با تکیه بر معیارها و دستاوردهای رویکردهایی همچون انعطاف‌پذیری، الهام از طبیعت و افزایش تعاملات اجتماعی به ایجاد مشارکت حداکثری بین خود و پیرامونشان و تأثیرگذاری مثبت در راستای تولید و توسعه‌ی حس رضایتمندی در بهره‌برداران بپردازند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Recognition of place of tall-buildings with regard to the social sustainability

نویسنده [English]

  • Fariborz Karimi
Assistant professor in Architecture, Imam Khomeini International University
چکیده [English]

According-to-the results of immethodical and impromptu growth of different complexes in the urban spaces,doing scientific and research surveys in the various fields seems vital and logical–fields that are related with the planning issue,designing and establishment of tall-buildings.If we consider the history and evolution and transmutation route of these buildings from the ancient times till the contemporary era,the relationship between these typical elements and their lodgment bases in the urban spaces will be appeared with attention to the subjects that are taken into consideration by the socialists.Whilst the current paper explains this concept and introduces seven criteria and revises in short the history and different definitions which tall-buildings are grouped and introduced according-to them with the aim of recognition of role and place of tall-buildings in the establishment,supplying and reinforcement of social sustainability makes clear the place of tall-buildings with regard to the social sustainability as well as compares the remnant of presence of tall-buildings in the environs and also following introducing their favored attitudes in the urban spaces from one hand and making and increasing the level of satisfaction sense among their stakeholders and citizens from the other hand had concluded the final results unto two scales.According-to the results of this paper in the macro-scale,these buildings play a symbolic role and thereby can increase the level of quality of urban spaces and will give identity to them and will help finding the address of their environs and finally will influence various characteristics of civil identity.In the middle and micro-scales,these buildings can develop the maximum limit of cooperation between themselves and their environs and have positive effect with relying on the criteria or attitudes as flexibility,inspiration from the nature and increasing the level of social interactions with the aim of making and increasing the level-of satisfaction sense among their stakeholders.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Tall-buildings
  • Social sustainability
  • Place
  • Urban spaces
  • Social interactions

منابعفارسی

-          امبروز، جیمز، و ورگان دیمتری، 1375. طراحی ساختمان برای نیروهای باد و زمین لرزه. با ترجمه فریبرز ناطق الهی و حسین کاظم. مؤسسه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله.

-          بمانیان، محمدرضا. 1378. بررسی عوامل موثر بر شکل گیری ساختمان­های بلند در ایران.

-          بهرام پور، عطیه و مدیری، آتوسا. 1394. مطالعه میزان رضایتمندی ساکنان از محیط زندگی و میزان حس تعلق آن­ها در مجتمع مسکونی بلند مرتبه شهرک کوثر تهران. نشریه هنرهای زیبا- معماری و شهرسازی. دوره 20، شماره 3، پاییز 1394.

-          پاکزاد، جهانشاه، 1386. راهنما طراحی شهری. تهران: انتشارات شهیدی، چاپ سوم.

-          جمعه‌پور، محمود و ابراهیمی، اکبر. 1394. سنجش و ارزیابی اصول پایداری اجتماعی در مجتمع‌های مسکونی. مطالعات جامعه‌شناختی شهری(16): 1-30.

-          دفتر تدوین مقررات ملی ساختمان، 1395. مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی، چاپ اول 1396، ویرایش سوم.

-          رئیسی، ایمان و حبیبی، ابوالفضل. 1386. نوشتاری بر پایداری اجتماعی در مسکن. فصل‌نامه آبادی(55).

-          رئیسی، ایمان، 1390. پشم و لگد از همه نوع (مجموعه آثار ایمان رئیسی). تهران: کتابکده کسری.

-          سرمست، بهرام و متوسلی، محمد مهدی، 1389. بررسی و تحلیل نقش مقیاس شهر در میزان حس تعلق به مکان، نشریه مدیریت شهری(26).

-          سوزنچی، کیانوش. 1383. فضای سبز بستر تعامل اجتماعی، شهرداری‌ها (67).

-          ضرغامی، اسماعیل. 1387. اصول پایداری اجتماعی در مجتمع‌های مسکونی در شهرهای ایرانی-اسلامی، فصلنامه‏ی مطالعات شهر ایرانی اسلامی (2): 103-115.

-          طالبی، ژاله. 1375.  راهنمای طراحی معماری ساختمان­های بلند مسکونی. تهران: مرکز تحقیقات ساختمان و مسکن.

-          عالی نسب، محمدعلی و سوزنچی، کیانوش. 1392. تحقق اهداف توسعه پایدار رود-دره‌های شهری بر مبنای ارزیابی اکولوژیکی، نقش جهان (2).

-          غفوریان، میترا و افشین مهر، وحید و نوروزی زاده، زهرا. 1396. بازشناسی مؤلفه­های پایداری اجتماعی مؤثر بر افزایش تعاملات اجتماعی در مجموعه­های مسکونی. هویت شهر، شماره س ام، سال یازدهم. تابستان 1396.

-          فنی، زهره و البوغبیش، داوود، 1396. مدیریت محله­ای و پایداری اجتماعی زندگی شهری (مطالعه­ی موردی: محله­ی ولنجک در منطقه­ی یک تهران). مطالعات جامعه شناختی شهری، سال هشتم، شماره­ی بیست و پنجم، زمستان 1396.

-          کریمی، فریبرز، (1394)، ریخت‏شناسی ساختمان‏های بلند (کاربست عوامل و فاکتورهای مؤثر بر جلوه‏های بصری مطلوب ساختمان‏های بلند. رساله‏ی دکتری معماری.

-          کریمی، فریبرز و گلابچی، محمود و حافظی، محمدرضا و تقی زاده، کتایون. 1394. نقش رویکردهای تأثیرگذار در شکل‌گیری پیکره‌ی ساختمان‌های بلند، نشریه علمی-پژوهشی انجمن علمی معمرای شهرسازی ایران.

-          کریمی مشاور، مهرداد. 1389. نقش بلند مرتبه سازی در منظر شهری.

-          کریمی مشاور، مهرداد و منصوری، سید امیر و ادیبی، علی اصغر. 1389. رابطه‏ی چگونگی قرارگیری ساختمان‏های بلندمرتبه و منظر شهری. فصلنامه باغ نظر (13).

-          گلابچی، محمود. 1380. معیارهایی برای طراحی و ساخت بناهای بلند. نشریه هنرهای زیبا (9).

-          گلابچی، محمود. 1392. اصول طراحی ساختمان‌های بلند. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.

-          گل محمدی، احمد. 1381. جهانی شدن فرهنگ و هویت. تهران: نشر نی.

-          گیدئون، زیگفرید. 1355. فضا-زمان-معماری، ترجمه: منوچهر مزینی. شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، شماره 127.

منابعانگلیسی

-       Colantonio, Andrea, 2008. " Social Sustainability: Linking Research to policy and practifce"  Working paper, Oxford Institue for Sustainable Development, Oxford Brookes University.

-       Council on tall buildings and urban habitat, -. 2013. best tall buildings 2012. Edited by Antony Wood. New york and London: published in counjaction with the council on tall.

-       DFID, 2002, "Indicators for Socially Sustainable Development". http://livelihood.org/info/docs/wssdindbr. pdf Leman, Edward and Cox.

-       Fleming, R., A. & Singer, J. E, (1985), Social support and the physical environment, InL Cohen, S, & Syme. S.L (Eds.), Social Support and Health. Orlando, Florida: Academic Press, 327-345.

-       Garling, T & Golledge, R. G, (1989), Environmental perception and cognition In: E. H. Zube & G.T Moorse (Eds.), Asvances in Environmentm Behavior, and Design (vol. 2, 203-236). New York: Plenum Press.

-       Gates, R., Lee, M. (2005). Definition of Social Sustainibility

-       Director of Social Planning, in Consulation with the Manager of the sustainability Group: Policy

-       Report and Social Development to Vancouver City Council, 1-6.

-       Goodland, R., 2003, Sustainability Human, Social, Economic and Environmental, World Bank Washington DC, USA.

-       GTZ., “Chance for Socially sustainable Development ,Programme Office for Social and Ecological Standards”, (2004).

-       Hartmut, Bossel, 1999. Indicator for Sustainable Development: Theory, Method, Applications.Winnipeg. Man: International Institude for Sustainable Development Available on:www.worldcat.org/isbn/1895536138.

-       Wood, Antony, (2007), Sustainability: A New High-Rise Vernacular, The Structural Design of Tall and Special Buildings 16; URL: http//www.interscience.wiley.com.