بازشناسی نقش پیمون در طراحی خانه های سنتی از منظر سرمایش ایستا ( نمونه موردی: خانه های قجری شهر شیراز)

نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه معماری ، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران

2 استادیار، گروه معماری ، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران

3 استادیار، گروه شهرسازی، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران

چکیده

تبعات پیشرفت انرژی و سهولت استفاده از وسایل سرمایش و گرمایش مکانیکی، منجر به افزایش مصرف انرژی و کمرنگ شدن نقش کالبد و عناصر معماری در تامین شرایط آسایش شده است. این امر خصوصا در طراحی ساختمان های مسکونی کوچک و متوسط بیشتر به چشم می خورد. در این ساختمان ها حتی انرژی مصرفی به درستی مهندسی نمی‌شود. این درحالیست که کنکاش در مطالعات معماری سنتی و بومی ایران خصوصا در اقلیم گرم و خشک، گویای توانایی ساختمانهای سنتی در تامین شرایط آسایش بدون استفاده از تجهیزات مکانیکی می باشد. این نوشتار فرضیه‌ی «وجود رابطه معنادار میان ساختار هندسی و سرمایش ایستا در خانه های سنتی شهر شیراز »را با روش توصیفی –تحلیلی و با هدف یافتن ارتباط در ساختار هندسی طراحی معماری در جهت رسیدن به شرایط بهینه آسایش با کمترین مصرف انرژی و در سریعترین زمان طراحی، بررسی می‌کند. در این راستا از منابع اسنادی، مطالعات و برداشت های میدانی و مشاهده بهره‌گرفته شده است. رایانه، نرم‌افزار دیزاین بیلدر و اتوکد، دوربین عکاسی و وسایل اندازه گیری از جمله ابزار تحقیق بوده‌اند. نمونه ها شامل پنج ساختمان مسکونی و سنتی مربوط به دوره قاجار در شهر شیراز هستند که بر اساس الگوی هندسی آنها، مدل های مبنا استخراج، در نرم افزار دیزاین بیلدر شبیه سازی و آنالیز انرژی انجام گرفته است. در ادامه با تطبیق آنالیزها با استاندارد رده بندی انرژی در ایران، امکان ارزیابی و یافتن سطح خانه های مذکور از منظر انرژی به وجود آمد. در نهایت از آنالیزهای نرم افزار دریافت شد که الگوهای هندسی و ساختاری بکار رفته در خانه های انتخاب شده با تامین شرایط آسایش منطبق است. همه الگوهای مبنای استخراج شده بدون هیچ تغییری در اجزا، موفق به دریافت برچسب رده انرژی C شد. در مرحله بعد با بهینه کردن ساختار بنا امکان ارتقاء به سطح B و A به وجود آمد، که می توان گفت، طراحی معماری نوین بر گرفته از نظریه پیمون قادر است با سرعت و سهولت بالا امکان افزایش کیفیت مصرف انرژی در ساختمان را به وجود آورد.

چکیده تصویری

بازشناسی نقش پیمون در طراحی خانه های سنتی از منظر سرمایش ایستا ( نمونه موردی: خانه های قجری شهر شیراز)

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Recognizing Module's Role in Traditional Houses Design in term of passive Cooling (Case Study: Traditional Houses of ghajar in Shiraz)

نویسندگان [English]

  • arash pesaran 1
  • shahab kariminia 2
  • elham nazemi 3
  • Shirin Toghyani 3
1 Department of Architecture, Faculty of Art, Architecture and Urban Planning, Najafabad Branch, Islamic Azad University, Najafabad, Isfahan, Iran
2 Department of Architecture, Faculty of Art, Architecture and Urban Planning, Islamic Azad University, Najafabad, Isfahan, Iran
3 Department of Urbanism, Faculty of Art, Architecture and Urban Planning, Islamic Azad University, Najafabad, Isfahan, Iran
چکیده [English]

The promotion of technology and science is one of the Manifestations of community development and is one of the main programs in developing countries. Following this development limitations and problems also appear. Due to advances in technology and consequently increasing energy consumption, especially in the housing sector, numerous issues including costs and environmental pollution, arise. In parallel to these issues in recent decades, in the design of small and medium-sized country houses, the calculations of the installation engineer related to comfort and low energy consumption have received little attention. Whereas in the past, according to traditional Iranian architectural patterns, passive cooling without energy consumption has been the most important part of providing comfort in hot and dry climates. Also, it seems to be a particular link between the architectural design patterns formed by geometrical proportions and the climatic design, that made the design faster and less neglected to provide comfort. However, today, with advanced computing technologies, we still see numerous buildings with severe deficiencies in climate design. This article assumes that there is a significant geometric structure from the perspective of static cooling in the traditional houses of Shiraz, seeking to find the relationship between the geometric structure of the architectural design to detect the optimal conditions of comfort with the lowest energy consumption and the fastest design time. In this regard, evaluating past designs with a point of view of energy based on new standards is a priority for the research path. The research method is descriptive-analytical and due to variation in passive cooling techniques and methods, along with computer analysis. After selecting the samples according to the criteria and extracting the geometric design pattern, base model production and energy analysis with the use of Design Builder software are performed, which enables the evaluation of the energy level of houses by adaptation of the analysis to the Iranian energy classification standard.
Finally, it can be concluded that the geometrical and structural patterns used in the selected homes are significantly consistent with the comfort conditions. In other words, the numerical proportions available at "Peymon", could produce a structure of dimensions and coexistence of components at the time of architectural designing that, in addition to meeting the structural and aesthetic requirements, were responsive to current energy consumption standards. At the time of the designing of the buildings, due to the lack of installation systems, this privilege was obtained only through static methods. In the performed analyzes, all extracted base patterns without any change in the components conducted Energy class label C. Next; it was possible to upgrade to B and A levels by optimizing the structure with thermal Insulation and double glazed window, etc. In the end, we can say that the modern architectural design inspired by the "peymoon" theory can increase the quality of energy consumption in the buildings with high speed and ease. So if in today's buildings, in the architectural design process, we use a pattern-based approach to the peymoon structure, at least in possible parts such as facades or general geometry؛ Not only can design time be reduced, but even without the need for installation engineer calculations in the energy field (which is usually eliminated in the design of small and sometimes medium-sized houses) much better conditions can be achieved in terms of energy efficiency.

کلیدواژه‌ها [English]

  • peymoon
  • passive Cooling
  • Traditional Architecture
  • Design Builder
  • Qajar Homes in Shiraz
بمانیان، محمدرضا. 1381. مقدمه­ای بر نقش و کاربرد پیمون. هنر و معماری. 1(1): 1-10.

پسران، آرش و پورمحمد، سها. 1390. حیاط مرکزی شهری (بازیابی ارزشهای حیاط مرکزی جهت حفظ انرژی و سرمایش ایستا). همایش معماری در بستر فرهنگ. سقز.

پیرنیا، محمدکریم و معماریان، غلامحسین. 1397. سبک‌شناسی معماری ایرانی. تهران: گلجام.

پیرنیا، محمدکریم، معماریان، غلامحسین، رنجبر کرمانی، علی محمد و طالبی، محمدرضا. 1395. آشنایی با معماری اسلامی ایران. تهران: سروش دانش.

خوارزمی، ﻣﻬﺴﺎ و افهمی، رﺿﺎ. 1389. ﻫﻨﺪﺳﻪ ﮐﺎرﺑﺮدی در ﺗﺰﺋﯿﻨﺎت آﺛﺎر ﻣﻌﻤﺎری اﯾﺮان ﻗﺒﻞ از اﺳﻼم. ﮐﺘﺎب ﻣﺎه ﻋﻠﻮم و ﻓنون. 4(129): 8-13.

ذاکری، سیدمحمدحسین، قهرمانی، آرزو، شهنازی، درسا و بازیارحمزه خانی، اسماعیل. 1395. آزمون دو نظریه پیمون و مستطیل طلایی ایرانی در خانه­های دوره قاجار شیراز. فصلنامه پژوهش­های معماری اسلامی. 4(1): 16-28.

رستگارمقدم بقراطی، محمدحسین، جهان­بخش، حیدر و امیدواری، سمیه. ۱۳۹۶. بررسی مقایسه­ای پیمون با مدول بر اساس آرای استاد پیرنیا. کنفرانس پژوهشهای معماری و شهرسازی اسلامی و تاریخی ایران، شیراز.

رضازاده اردبیلی، مجتبی و ثابت فرد، مجتبی. 1392. بازشناسی کاربرد اصول هندسی در معماری سنتی مطالعه موردی: قصر خورشید و هندسه پنهان آن. معماری و شهرسازی (هنرهای زیبا). 18(1): 29-49.

رئیسی، زهرا و نیکروان، مرتضی. 1395. بررسی و مقایسه سیستمهای متداول امتیازدهی ساختمان ها بر اساس شاخص های پایداری و مقایسه با مقررات ملی کشور. نشریه معماری اقلیم گرم و خشک. 4(4): 1-14.

زارعی، محمدابراهیم و میردهقان، سیدفضل اله. 1395. نقش الگوی حیاط مرکزی در تعدیل شرایط سخت اقلیم گرم و خشک منطقه یزد. مطالعات شهر ایرانی اسلامی. 6(23): 5-18.

زینلیان نفیسه و اخوت، هانیه. 1396. ساختارشناسی حیاط در خانه های قجری اقلیم گرم و خشک و گرم و مرطوب با تمرکز بر گونه «حیاط مرکزی» (مطالعه موردی: خانه های یزد و دزفول). مطالعات شهر ایرانی اسلامی. 8(30): 15-29.

سازمان ملی استاندارد. 1390. ساختمان­های مسکونی -تعیین معیار مصرف انرژی و دستورالعمل بر چسب انرژی. تهران: سازمان ملی استاندارد.

شاطریان، رضا. 1394. اقلیم و معماری. تهران: انتشارات سیمای دانش.

شمس، صادق. 1389. جلوه‌‌‌‌‌‌‌‌هایی از هنر معماری ایران ‌‌‌‌‌‌‌زمین. تهران: علم و دانش.

فولادی، وحدانه، طاهباز، منصوره و ماجدی، حمید. 1395. گنبد دوپوسته از منظر عملکرد حرارتی در اقلیم کویری کاشان. فصلنامه پژوهش های معماری اسلامی 4(11):90-106.

کسمایی، مرتضی. 1395. اقلیم و معماری. تهران: انتشارات خاک.

کیانی، محمدیوسف. 1395. معماری ایران دوره اسلامی. تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتاب علوم انسانی دانشگاهها (سمت)

لکنر، نربرت. 1396. گرمایش؛ سرمایش؛ روشنایی (رویکردهای طراحی برای معماران). ترجمه: کی نژاد، محمد علی و آذری، رحمان. تبریز:دانشگاه هنر اسلامی تبریز.

مفیدی شمیرانی، سید مجید، طاهباز، منصوره و مهربان، آیدا. 1397. چارچوب مقایسه معیارهای ارزیابی در سامانه­های رتبه­بندی محیطی و پایداری ساختمان؛)نمونه­موردی: سامانه­های BREEAM ، LEED ، CASBEE ، DGNB و  HQE). علوم و تکنولوژی محیط زیست. 20(6): 297-333.

موسویان، سمیه. 1396. جایگاه هندسه مقدس در بازشناسی هویت معماری سنتی ایران. مطالعات ملی. 18(4): 99-118.

مولانایی، صلاح الدین و سلیمانی، سارا. 1395. عناصر با ارزش معماری بومی منطقه سیستان بر­مبنای مولفه­های اقلیمی معماری پایدار. باغ نظر. 13(41): 57-66.

مولوی، ﺑﻬﺰاد. ۱۳۸۱. ﺑﺮرﺳﯽ ﮐﺎرﺑﺮد ﻫﻨﺪﺳﻪ در ﻣﻌﻤﺎری ﮔﺬﺷﺘﻪ اﯾﺮان. ﺗﻬﺮان: ﻧﺸﺮ وزارت ﻣﺴﮑﻦ و ﺷﻬﺮﺳﺎزی.

میرسجادی، سیدامیر و فرکیش، هیرو. 1395. ارزیابی الگوها و شناخت فاکتورهای کالبدی تاثیرگذار در معماری خانه­های تاریخی نیشابور جهت دست­یابی به راهکارهای طراحی و الگوی ساخت منازل در بافت مسکونی سنتی. پژوهش­های معماری اسلامی. 4(4): 72-92.

نجفقلی پورکلانتری، نسیم؛ اعتصام، ایرج و حبیب، فرح. 1396. تجلی هندسه و تناسبات در بناهای سنتی معماری ایران در محدوده جغرافیایی آذربایجان. جغرافیای سرزمین. 14(54): 115-130.

واتسون، دونالد و لبز، کنت. 1396. طراحی اقلیمی. ترجمه: قبادیان، وحید و  فیض مهدوی، محمد. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.

وکیلی نژاد، رزا، مهدی زاده سراج، فاطمه و مفیدی شمیرانی، سیدمجید. 1392. اصول سامانه­های سرمایش ایستا در عناصر معماری سنتی ایران. معماری و شهرسازی ایران. 4(5): 147-159.

Amiriparyan, P., |& Kiani, Z., 2016, Analyzing the homogenous nature of central courtyard structure in formation of Iranian traditional houses. Procedia- social and behavioral sciences, 8(216): 905-915.

El-Shorbagy, A. 2012. Design with nature: windcatcher as a paradigm of natural ventilation device in buildings. International Journal of Civil & Environmental Engineering. 3(10): 21-26

Lee W. & Kung C. 2011. Using climate classification to evaluate building energy performance. Energy. 36(3): 1797-1801

Luis M. López, G., Luis M. López, O., Jesús Las, H. C. & César García, L. 2018. Final and primary energy consumption of the residential sector in Spain and La Rioja (1991–2013), verifying the degree of compliance with the European 2020 goals by means of energy indicators. Renewable and Sustainable Energy Reviews. 22(81): 2358-2370.

Ma, Z., Ye, C. & Ma, W. 2019. Support vector regression for predicting building energy consumption in southern China. Energy Procedia. 11(158): 3433-3438.

Nematchoua, M. K., Tchinda, R., & Orosa, J. a. 2014. Thermal comfort and energy consumption in modern versus traditional buildings in Cameroon: a questionnaire-based statistical stud. Applied Energy. 40(114):.687–699.

Summerfield, A., Oreszczyn, T., Palmer, J., Hamilton, I., Li, F., Crawley, J. & Lowe, R.2019.What do empirical findings reveal about modelled energy demand and energy ratings? Comparisons of gas consumption across the English residential sector. Energy Policy.Volume 47(129):.997-1007.