اصول کیفی طراحی معماری فضاهای داخلی مدارس استثنائی (با تاکید بر ارتقاء مهارت سازشی کودکان آهسته گام)

نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه معماری، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران

2 دانشیار دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت، تهران، ایران (گروه معماری، واحد نجف‌آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف‌آباد، ایران)

3 استادیار دانشکده معماری، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران

10.30479/at.2020.11340.1293

چکیده

کودکان آهسته گام به واسطه ی تفاوت در دو مولفه ی هوش بهر و مهارت سازشی از کودکان دیگر متمایز می شوند . ادبیات موضوع نشان داده است که مهارت سازشی که در واقع توانایی های سازگاری با نیازمندی های محیطی، ارتباط با دیگران و برآورده ساختن نیازهای شخصی و جنبه های مختلف شیوه ی زندگی مستقل می باشد با راهکارهایی قابلیت ارتقا دارد و فضا می تواند در این امر نقش حائز اهمیتی داشته باشد. سوال اصلی پژوهش این است که اصول و راهکارهای معماری فضای آموزشی، مناسب برای شرایط جسمی، عاطفی و روانی کودکان کم توان ذهنی کدام است؟در این تحقیق که در پی یافتن اصول کیفی طراحی فضاهای داخلی مدارس جهت ارتقا مهارت سازشی می باشد از روش کیفی و کمی به صورت توامان استفاده شده است . در روش کیفی از تحلیل محتوا و کدگذاری استفاده شده است و در ادامه تحقیق با روش کمی جهت مشخص شدن مولفه های موثر برارتقا مهارت سازشی نمونه های مورد مطالعه با تکنیک دلفی گزینش شده و صفات فضایی موثر بر ارتقاء مهارت سازشی مورد پرسش قرار گرفته است. جهت آزمون فرضیه های تحقیق از روش همبستگی استفاده شده است و برای استخراج راهکارهای معماری دو نوع پرسشنامه باز پاسخ و بسته پاسخ به کار گرفته شده اند. در مرحله ی آخر به منظور اطمینان از تاثیر گذاری راهکارهای معماری به دست آمده بر مولفه های ارتقا مهارت سازشی نظرسنجی از مربیان این کودکان انجام شد .برطبق نتایج به دست آمده از این تحقیق فضای مدارس استثنائی باید متکی بر شش اصل کلی شبیه سازی فضای مدرسه به اجتماع، شبیه سازی مدرسه به خانه، ، مشارکت زایی، بازی سازی، سهولت (دسترسی به امکانات ، حرکت ، جهت یابی) و توجه به رنگ فرم بافت سطوح باشد.طراحی با این اصول با بهبود مهارت هایی نظیر استفاده اجتماعی ، مهارت خودیاری، ارتباط اجتماعی، آرامش و امنیت ، استقلال فردی و تحریک حواس و انگیزش زمینه را برای ارتقاء مهارت سازشی فراهم می آورد.

چکیده تصویری

اصول کیفی طراحی معماری فضاهای داخلی مدارس استثنائی (با تاکید بر ارتقاء مهارت سازشی کودکان آهسته گام)

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Codification the qualitative criteria for interior design of special schools /improve adaptive skills in mentally retarded children

نویسندگان [English]

  • Maryamsadat Razavipour 1
  • Farhang Mozafar 2
  • Zeinab Talebi 3
1 Phd student,, Department of Architecture, Najafabad Branch, Islamic Azad University, Najafabad, Iran.
2 Associate professor, Architecture and urban planning , Science and technology ,Tehran,, Iran (Department of Architecture, Najafabad Branch, Islamic Azad University, Najafabad, Iran)
3 Assistant professor Department of Architecture, Najafabad Branch, Islamic Azad University, Najafabad, Iran.
چکیده [English]

Mentally retarded children are distinguished from other children by differences in the components of intelligence and adaptive skills. Literature review has shown that adaptive skills that are actually capable of adapting to environmental requirements, communicating with others, and meeting personal needs and also different aspects of independent lifestyles can be enhanced by solutions and designing space can play an impressive role in this issue. The main question of this research is which qualitative characteristics of interior design in these schools have positive effect on promoting adaptive skills?
In this study, which seeks to find the qualitative principles of designing schools to promote adaptive skills, qualitative and quantitative approach has been used together. The research started with library studies and defining the most effective factors on improving adaptive skills. At the first step research community consists of psychologists, the second stage is the special children psychologists and also architects, and for the last stage the teachers of these children were selected to approve the results. The samples of this research were selected using Delphi technique and after identifying the effective factors on improving the adaptive skills , an questionnaire was codified to ask the specialist about the spatial characters. Afterwards, the correlation method is used to test the research hypotheses. Considering the effective spatial traits and the factors that influence the development of adaptive skills, the next questionnaire was distributed among the architects and the architectural solutions were extracted.In the last step, a survey was conducted to assess the impact of architectural solutions on the components of adaptive skills development of these children's instructors.
According to the results of this research, the principles are such as the design of simulated spaces with community that provide a place which is suitable for face with challenges may students face with in society in future and it can enhance skills such as social use and social connection. Existence of collective spaces should be increased so we can have good places for collaborative and group activities and as a result of that social connections will increase .By using the relaxing form, colors and textures in interior design of spaces, as well as connecting with natural elements of the environment such as plants, water, natural light and soil, we can provide peace and security for children. Flexibility in environment specially in public spaces such as library , corridors and … which provide the manipulation of spaces for children, can also enhance individual independence. It will be achieved by the book shelfs that are reachable and the furniture which can change in order to be used individualy or by groups . For stimulate the senses of students using different colors and non-harmful textures should be regarded. playing music can also help students to be relax. Some other tips are designing a home-like school environment where the students repeat and practice different skills like cooking simple foods, arranging their cloths in the shelfs and other activities which help them to enhances self-help skills and accordingly improve their adaptive skills.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Architecture qualitative criteria
  • educational spaces
  • Interior Design
  • Mentally retarded children
  • special
  • adaptive skill
آصفی، فرامرز. ایمانی، الناز(.1395)، بازتعریف الگوهای طراحی مسکن مطلوب ایرانی اسلامی معاصر با ارزیابی کیفی خانه­های سنتی ، فصلنامه پژوهش­های معماری اسلامی، شماره یازدهم

آقایی نژاد،جان ­بابا. فرامرزی، سالار، کریمی، محمد،(1393) ، تاثیر یک دوره فعالیت ورزشی منظم بر روی رفتار سازشی کودکان کم­توان ذهنی آموزش­پذیر، مجله رشد و یادگیری حرکتی، ، دوره 6، شماره 4،511-529

اصفهانی، شاه­ میوه . بهرامی­ پور، آرزو حیدری. منصوره، طاهره. سالار ، فرامرزی (1393)، تاثیر آموزش بازی­گروهی بر رفتار­ سازشی دختران و پسران کم ­توا­ن ­ذهنی آموزش ­پذیر،  دانش و پژوهش در روانشناسی کاربردی، سال پانزدهم، شماره 3 ، 63-70

اشتگ، لیندا. ون در برگ، اگنس.دگروت، جودی (1396( ، مفاهیم پایه در روانشناسی محیطی" ت : سپیده برزگر، آناهیتا شهپری، تهران، نشرکتاب فکر نو

امامقلی، عقیل؛ آیوازیان، سیمون؛ زاده محمدی، علی؛ اسلامی،(1391) ، روانشناسی محیطی، عرصه مشترک معماری و علوم­رفتاری، نشریه علوم رفتاری، دوره 4، شماره 14 ، ص 23-44

بهفر، ندا، غلامی حیدرآبادی، زهرا، (1396) ،  "تبیین اثر بخشی بازی درمانی شناختی رفتاریبر بهبود رفتارهای سازشی کودکان عقب مانده ی ذهنی آموزش پذیر"، هشتمین کنفرانس بین المللی روانشناسی و علوم اجتماعی، تهران، ایران

بهراد، بهنام ( 1384)، محتوای آموزشی و آماده سازی کودکان کم توان ذهنی آموزش پذیردر زمینه مهارت های زندگی مستقل ازدیدگاه معلمان و والدین " پژوهش در حیطه کودکان استثنایی ، سال پنجم ، شماره 3

پور جعفر، محمدرضا ، تقوایی، علی اکبر؛ صادقی، علی­رضا. (1388) ، خوانش تاثیر سازماندهی محورهای بصری بر ارتقای کیفیت محیط عمومی فضاهای عمومی شهر( نمونه موردی: خیابان آزادی)،  فصلنامه مدیریت شهری، شماره 24 ص 65-80

خاک­زند، مهدی.آقابزرگی، کوروش.کدخدا، محمدرضا،( 1393)، دستیابی به مولفه­های معماری فضاهای آموزشی ویژه کودکان کم­توان ذهنی آموزش­پذیر، معماری و شهرسازی ایران، ، شماره 7، 75-81

شریفی در آمدی،پرویز، (1381) ، روانشناسی کودکان استثنایی، تهران، چاپ بهارستان

عمید،حسن، (1393) ، فرهنگ فارسی عمید، انتشارات امیر کبیر تهران

عاشوری،محمد.جلیل آبکنار، سیده سمیه، رضوی، فاطمه . 1394، " بررسی تحول تعریف نارسایی هوش وتفاوت آن درنسخه چهارم وپنجم راهنمای تشخیصی وآماری اختلال­های روانی " تعلیم و تربیت استثنائی ، جلد هشتم ، شماره136

غریب مسعود، فرهبد مژگان. (1393) بررسی فضای آموزشی مدارس با توجه به ورود دانش‌آموزان دارای نیازهای ویژه به مدارس عادی. مجله توانبخشی.  ۱۵ -۴:۳۲-۴۱

فیضی، محسن و همکاران (1389) " تدوین ضوابط و معیارهای طراحی منظر محوطه باز مدارس ابتدایی" برگرفته از شبکه الکترونیک سازمان نوسازی، توسعه و تجهیز مراکز آموزشی

کرمی، جهانگیر، شفیعی، بهناز، حیدری شرف، پریسا، ،( 1394)، اثربخشی بازی های شناختی- رفتاری در اصلاح سازش نایافتگی اجتماعی دانش آموزان کم توان ذهنی،" تعلیم و تربیت استثنایی ، شماره 3، 21-30

گروت لیندا ، وانگ  دیوید، (1384) ، روش­های تحقیق در معماری،  نشر دانشگاه تهران، چاپ اول

لاریجانی، زرین­سادات، رازقی، نرگس ، 1387"بررسی کاربرد هنرهای نمایشی در رشد اجتماعی کودکان کم توان ذهنی " پژوهش در حیطه کودکان استثنایی،سال هشتم ، شماره 1، 43-52

لنگ، جان، (1381)، آفرینش نظریه معماری، نقش علوم رفتاری در طراحی محیط ( ترجمه علیرضا عینی فر) تهران، انتشارات دانشگاه تهران

لطیفی،امین، سجادزاده حسن، (1394)، ارزیابی تاثیر موولفه های کیفیت محیطی بر الگوهای رفتاری در پارک­های شهری، مطالعات شهری، شماره 11

مفاخر، فرشاد، (1391)، تدوین اصول و معیارهای معماری با رویکرد الگوی رفتاری کودکان و نوجوانان آهسته­گام، رساله دکتری، چاپ نشده، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات

معاونت فنی و توسعه امور زیربنایی امور نظام فنی و اجرایی کشور "(1396) " ضوابط و معیارهای فضاهای آموزشی مراکز آموزشی کودکان با نیازهای ویژه" تهران، سازمان نوسازی، توسعه و تجهیز مراکز آموزشی ، نشریه 734 ، برگرفته از شبکه الکترونیک سازمان نوسازی، توسعه و تجهیز مراکز آموزشی http://dres.ir/tech/fa/regulation/123

مجیدی، فاطمه­السادات، (1394) " بهبود طراحی فضاهای آموزشی بر پایه­ی نیاز­های دانش آموزان معلول جسمی حرکتی (نمونه مطالعه شده:  مدرسه طه اصفهان) مجله مطالعات ناتوانی، نشر تهران ،  شماره 11

وورت، ون در. وگان، ون ،( 1392) معماری کیفیت­گرا: در­آمدی بر برنامه­ریزی طراحی و ارزیابی کیفیت عملکردی، ت:  مهیار باستانی ، مشهد ، کتابکده کسری

ویلسون، روت ا، 2003، " نیازهای کودکان پیش دبستانی در آموزش و پرورش استثنایی" ترجمه طاهره سلیمانیه نائینی ، 1384، تهران، نشر دانژه

Ahmed S. Abouelsaad, Zeinab Y. Shafik  , (2017), " Architectural design criteria for inclusive education schools "  The 1st International Conference , Technische Universität Berlin Campus El Gouna, Egypt , 24 - 26 Novemeber

Brawn .Gabrielle, Porter Melanie. (2014). Adaptive functioning in Williams syndrome and its relation to demographic variables and family environment. Research in Developmental Disabilities. Volume 35. Issue 12. 3606-3623

Bertelli ,Marco, Luis Salvador-Carulla, Stefano Lassi, Michele Zappella, Raymond Ceccotto,David Palterer, Johan de Groef, Laura Benni and Paolo Rossi Prodi ,(2013), " Quality of life and living arrangements for people with intellectual disability" advances in mental health and intellectual disabilities, vol. 7 no. 4

Castell, Lindsay Maurice. (2017). " The Influence of Building Features on Wayfinding by Adults with Intellectual Disability: Towards Achieving More Inclusive Building Design"

Luis salvador carulla, geoffrey m. reed, leila m. vaez-azizi, sally-ann cooper, rafael martinez leal,1 marco bertelli, colleen adnams, sherva, cooray, shoumitro deb, leyla akoury dirani, satish chandragirimaji, gregorio katz, henry kwok, ruth luckasson, rune simeonsson, carolyn walsh, kemir munir, and shekhar saxena, (2011) , “Intellectual developmental disorders: towards a new name, definition and framework for “mental retardation/intellectual disability” world psychiatry , 10(3): 175–180

Jeffrey Ditterline, Diane Banner, Oakland, Daniel Becton. (2008) .Adaptive Behavior Profiles of Students with Disabilities. University of Florida , Clay County, Florida School District

philip D .tomporowski and norman.R.Ellis ,(1985) , " the effect of exercise on the health intelligence, and adaptive behavior of institutionalized severely and profoundly mentally retarded adults" applied research

in mental retardation .vol 6,pp 465-473

Coie, J., Terry, R., lenox, K., Lockman, J.E., & Hyman, C. E. (1998)" Childhood peer rejection and aggression as predictors of stable patterns of Adolescent " Developemental  Psychopathology, 10,578-5 88

Mehdi Khakzand, Koorosh Aghabozorgi, (2015), " Achievement to Environmental Components of Educational Spaces for Iranian Trainable Children with Intellectual Disability" , Social and Behavioral Sciences 201, Asian Conference on Environment-Behaviour Studies, Tehran, Iran,  9 – 18

Melissa Raspa, Vitor Franco, Ellen Bishop, Anne C. Wheeler, Donald B. Bailey. (2018) A comparison of functional academic and daily living skills in males with fragile X syndrome with and without autism .Research in Developmental Disabilities, Volume 78, 1-14

Schelings,Clémentine ,Elsen Catherine (2017) , Inclusion of Down Syndrome in Architectural Design: Towards a Methodology “ , The secon d international conference on Universal Accessibility in the Internet of Things and Smart Environments, france

Sherilyn M. Block, (2018),” Classroom Design and its Influence on Students’Performance Within the Autism Spectrum Diagnosis”Culminating Projects in Special Education. 63