تبیین آفرینش تعادل جنسیتی در فضا (نمونه موردی: مراکز خرید شهر تهران)

نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

1 پژوهشگردکتری معماری، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب، تهران، ایران

2 استاد، گروه معماری،دانشکده هنر و معماری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز، تهران، ایران

3 استادیار،گروه معماری، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز، تهران، ایران

10.30479/at.2020.11534.1312

چکیده

بیان مساله: محصول معماری خلق فضاست. فضا پس از حیات، از طریق کاربران روزانه تعریف و باز‌تعریف می‌شود. از اینرو شناخت کاربر و مطالعه زمینه‌های آنان مانند سن، جنسیت و قشرهای فرهنگی در فضا اهمیت شایانی می‌یابد. یکی از این عوامل، جنسیت است که مقوله‌ای اجتماعی است و اینکه هر جنسیتی چگونه رفتار می‌کند، محصول اجتماع است. بر مبنای این واقعیت زنان و مردان، تجارب متفاوتی در زندگی دارند و بر طبق تحلیل‌های جامعه‌شناختی به شکل‌های متفاوتی فضا را اشغال می‌کنند و بنابراین طراحی به شکل قابل ملاحظه‌ای بر الگوهای جنسیتی استفاده از فضا کاربرد دارد.
سوال ‌تحقیق: این پژوهش درصدد بررسی ارتباط جنسیت و فضا بوده و با تبیین مولفه‌های برگرفته از جنسیت و تحلیل آنان، در پی پاسخگویی به پرسش‌های نقش عامل جنسیت در طراحی معماری و چگونگی رسیدن به تعادل جنسیتی در فضا و تببین نقش جنسیت در مساله طراحی معماری می‌باشد
هدف تحقیق: هدف پژوهش حاضر، تبیین جایگاه جنسیت در طراحی معماری می‌باشد.
روش تحقیق: روش پژوهش، روش کیفی نظریه‌ی زمینه ای است و در راستای انجام پژوهش، 5 مرکز خرید در شهر تهران انتخاب شده و با کاربران این مراکز مصاحبه شده و پاسخ‌ها مورد سنجش و تحلیل قرارگرفته‌اند.
مهم ترین یافته ها و نتیجه گیری: نتایج حاصله از تجزیه و تحلیل فضای مراکز خرید شهر تهران شاخص‌هایی را ارائه نمود که به عنوان عوامل موثر در سنجش مطلوبیت فضا تلقی شده و سنجش کارآیی طراحی فضا را در پی داشتند. بر اساس نتایج، در صورتی که مفاهیم منتج به مقوله‌های ارایه شده‌ی کمال‌گرایی، پذیرش فضایی، ترغیب به تداوم حضور در فضا، بازآفرینی آسایش در فضا، تناسب جنسیتی فضا در طراحی مورد توجه قرار گیرند، طرح حاصل به تعادل جنسیتی دست یافته و جنسیت به عنوان عاملی اجتماعی در مساله طراحی لحاظ شده و در نهایت با تناسب جنسیتی فضا، تعادل جنسیتی به معنای توجه به هر دو گروه و نیازهای آنان برقرار شده و فضا برای تمامی گروه‌های جنسیتی مطلوب خواهد

چکیده تصویری

تبیین آفرینش تعادل جنسیتی در فضا (نمونه موردی: مراکز خرید شهر تهران)

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

EXPLANTION OF RECREATION OF GENDER BALANCE IN SPACE

نویسندگان [English]

  • Reihaneh Khorrami rouz 1
  • Mohammad mansour Falamaki 2
  • Vida Norouzborazjani 3
1 Ph.D. student of Architecture, Department of Art and Architecture, South of Tehran Branch, Islamic azad university, Tehran, Iran
2 Professor of Architecture, Department of Art and Architecture, Center of Tehran Branch, Islamic azad university, Tehran, Iran.
3 Associate Professor, Department of Art and Architecture, Center of Tehran Branch, Islamic Azad university, Tehran, Iran
چکیده [English]

Space creation is the product of architecture. After life, the space is recreated and redefined by users every day. Therefore, studying their social backgrounds, such as age, gender, and cultural sectors in space are of significant importance. One of these factors is gender, which is a social category and is affected by the culture governing the society. Gender is a social category that has always been influenced by the culture of the community and changes over time and thus differs from the term sex, which refers to this from the point of view of biological and physical differences. Considering the sociality of gender, this paper seeks to study the relationship between gender and space along with the quality surveys of shopping malls as a public urban space so that it is possible to introduce a space with specific components, and also these components can be used in architectural design and as well as the needs of all gender groups in this space can be met. Since studies show that women’s needs are more important because of their responsibilities and limitations and because of their sensitivities, the space they deserve is suitable for both sexes. Therefore; this study focuses on the needs and perceptions of both group to achieve their needs.
This study was done using the qualitative grounded theory method. In order to do this study, 5 shopping centers in Tehran city were selected and assessed. In this study, observation and interviewing tools were used to measure the theoretical foundations of the observer and the users of shopping malls and to obtain the required categories of responses.observation and interview questions are formulated on the basis of theoretical framework components to assess the components from the perspective of space users and to provide concepts and categories that are needed by both gender groups to assess the needs of both groups in space. To achieve a model of the ideal space. The results obtained from the analysis of shopping centers in Tehran city present some indicators, which are considered as factors affecting the measurement of desirability and undesirability of space, and measured the efficiency of space design. According to the results, if the concepts resulting in the presented categories of perfectionism, spatial acceptance, persuading the continuity of the presence in space, recreation of comfort in space, and gender proportion in space are considered in design, the obtained design has reached gender balance and gender has been considered as a social factor in design issue, and each person can meet his/her need in space, and finally, by gender proportion of space, This level of space efficiency is one of the qualitative criteria for measuring space because each person seeks to meet their needs in the environment and when the environment provides the right conditions and the individual can do less effort to achieve his goals, it is a satisfaction and desirability for him/her, and the achievement of this feeling in the environment is the expectation that each person expects the space s/he desires.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Keywords: Gender
  • space
  • Architectural design
  • gender balance
  • Public space
استرواس، انسلم و جولیت کربین. (1392) مبانی پژوهش کیفی: فنون و مراحل تولید نظریه زمینه ای، ترجمه ی ابراهیم افشار، تهران: نشر نی

اسدی محل چالی، مسعود. (1395). فضاهای جنسیتی و تجربه شهر از ژرف نگری فرهنگی تا مردم سالاری در عمل. تهران: انتشارات آرمانشهر.

تمدن، رویا. (1387). زنان و فضاهای شهری. جستارهای شهرسازی، 24، 20-23.

جمالپور، بیتا. (1387) تحلیل مکآنهای شهری بر مبنای جنسیت، استفاده زنان از مکآنهای شهری با توجه به وضعیت شهر تهران. پایان نامه دکتری، رشته شهرسازی، دانشکده هنرهای زیبا ی دانشگاه تهران.

داداشپور،هاشم،یزدانیان،احمد، کشت کار،وحید.(1396)، شناسایی و تحلیل مولفه های موثر بر حضور عادلانه زنان در فضای عمومی شهری، فصلنامه زن در توسعه و سیاست،  دوره پانزدهم ، شماره 1، ص 21-43

رهبری، لادن. (1393). جنسیت وشهروندی در تهران: مطالعه ی جامعه شناختی تفاوتهای جنسیتی در حق به شهر.  پایان نامه دکتری جامعه شناسی، دانشگاه مازندران، مازندران.

سالارزاده امیری، نادر، حسینی، سید حسن (1388). رابطه بین برخورداری از انواع سرمایه و نوع نگرش به عدالت اجتماعی، فصلنامه علوم اجتماعی، 44، 49-88.

شارع پور، محمود.(1393). شهر، فضا و زندگی روزمره، چاپ اول، تهران: انتشارات تیسا.

قمری، اخلاص؛ طلیسچی، غلامرضا؛ دژدار، امید. (1396). رویکردی تحلیلی به بررسی جنسیت و تفاوت های آن در ادراک فضای کالبدی، نمونه موردی: فرهنگسراهای شهر تهران. آرمان شهر، 21، 77-86.

کاظمی،مهروش،(1387). رویکردی تحلیلی به جنسیت(جنسیت زن) در بهبود کیفیت فضای معماری(نمونه مورد مطالعه:عرصه های عمومی با تاکید بر پارک گلستان و پارک گلی تبریز)،پایان نامه دکتری معماری،دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات.

کولمان، دورته(1396). فضا، قدرت، تمایز، مطالعات جنسیت در معماری، ترجمه‌ی نصیر زرین پناه، چاپ اول، انتشارات نظر، تهران.

گروسی، سعیده (1395). جنسیت، جامعه و جامعه شناسی، تهران: نشر جامعه شناسان.

گونواردنا، کانیشکا؛ کیفر، استفان؛ میلگرام، ریچارد؛ اشمید، کریستین(1396). فضا، تفاوت، زندگی روزمره، خوانش هانری لوفور، ترجمه ی حمید ندیمی، چاپ دوم، تهران: انتشارات تیسا.

نادری،سارا(1392). درآمدی بر روایت زنانه از شهر،کاوشی نظری در خوانش تجربه های زنانه از شهر، چاپ دوم، انتشارات تیسا، تهران

نرسیسیانس،امیلیا(1383). مردم شناسی جنسیت،چاپ دوم،نشر افکار،تهران.

نوروز برازجانی، ویدا.(1397). روش شناسی پژوهش کیفی، چاپ اول، تهران: نشر مهراز به همراه انتشارات بین المللی یادآوران.

هولمز، ماری. (1387). جنسیت و زندگی روزمره. (محمد مهدی لبیبی، مترجم). تهران: نشر افکار.

ورمقانی، حسنا. (1394). رابطه ی جنسیت و فضا در واحدهای مسکونی دوره ی قاجار( خانه های شهری گیلان و مازندران). پایان نامه دکتری، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکزی، تهران.

ورمقانی، حسنا، سلطان زاده، حسین، دهباشی شریف، مزین(1394) رابطه جنسیت و فضا در عرصه های خصوصی و عمومی دوره قاجار، نشریه باغ نظر، بهمن و اسفند 1394، شماره 37

Ardener, sh. (2000). The partition of space, from women and space: Ground rules and social Maps, In, J.

Bell, W. (1998). Retrieved March 2019 from http://citeseerx.ist.psu.edu/viewdoc/download?doi=10.1.1.584.1691&rep=rep1&type=pdf

Durning, L., & Wrigley. R. (2000). Retrerieved 5 march 2019 from http://www.twca.ca/wp-content/uploads/2013/02/Gendered_Cities_-_Built_and_Physical_Environments.pdf

Kholsa, P., (2006). . Retrieved March 2019 from http://www.twca.ca/wp-content/uploads/2013/02/Case_Study_Vienna_GM.pdf

Rendell, J., Penner, B., &Borden, I. (2000). Gender, Space, Architecture, An interdisciplinary introduction, London: Routledge