معماری اسلامی از منظر علم دینی

نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

استادیار گروه معماری، دانشکده هنر، دانشگاه بجنورد، بجنورد، ایران

10.30479/at.2020.11818.1347

چکیده

با توجه به وجود اختلاف نظر اندیشمندان معماری در خصوص ماهیت معماری اسلامی، در مقاله ی حاضر به ماهیت، امکان و نحوه ی ایجاب معماری اسلامی پرداخته شده است. از آنجا که علم و هنر دو بعد اصلی معماری هستند، لذا به نظر می رسد یکی از روش های دستیابی به ماهیت معماری اسلامی، پرداختن به مقوله ی علم دینی است. بدین منظور ابتدا علم دینی معرفی شده، ضرورت و تاریخچه ی علم دینی، ماهیت علم، دین و علم دینی ارائه گردیده است. بسته به اصالتی که نظریه‌پردازان علم دینی به روش تجربی، آموزه های نقلی و یا ترکیبی از این دو داده‌اند دیدگاه‌های مختلفی در خصوص علم دینی در ایران مطرح است: برخی مانند آیت الله جوادی آملی معتقدند علم، یکسره دینی است و تقسیم دینی و غیردینی برنمی‌تابد؛ برخی آن را امری ضروری، ممکن و یا حتی تحقق‌یافته دانسته اند (مانند دیدگاه فرهنگستان، گلشنی، نصر، زیباکلام، باقری)، برخی نیز علم دینی را نه ضروری می دانند، نه ممکن، نه مطلوب و نه اخلاقی (سروش، ملکیان، پایا). در این پژوهش تلاش شده است دیدگاه های مختلف مطرح شده در خصوص معماری اسلامی با نظرات متناسب با آن‌ها در علم دینی مورد تطبیق قرار گیرند. پرسش پژوهش حاضر چیستی معماری اسلامی است. نوع تحقیق از نظر هدف، بنیادی است و در روش کیفی جای می گیرد. گردآوری داده ها به روش کتابخانه ای (داده های اسنادی موجود) است و در تجزیه و تحلیل داده ها از استدلال منطقی و تحلیل محتوا بهره گرفته شده است. در نتیجه گیری معماری اسلامی بدین گونه تعریف شده است: معماریی است که ارزش های اسلامی بر آن تأثیر گذاشته و محتوای دینی داشته باشد و باورها و ارزش‌های دینی را متجلی سازد. این ارزش ها باید از منابع دینی و با روش های معتبر خود (اجتهادی) استخراج گردند.

چکیده تصویری

معماری اسلامی از منظر علم دینی

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Islamic Architecture from Viewpoint of Religious Science

نویسندگان [English]

  • Mohammad Mahvash
  • Mostafa Arghiani
Assistant Professor، Faculty of Art، University of Bojnord
چکیده [English]

Due to architectural scholars disagree about the nature of Islamic architecture, this paper discussed in nature and the possibility of Islamic architecture. Due to different definitions of architecture, science and art are two main dimensions of architecture. Thus, one of the methods of achieving Islamic architecture, is addressing both religious science and religious art. Given the breadth of the subject, in this paper, the nature of Islamic architecture was presented. Thus In first step, religious science was identified and then the necessity of religious Science and history of it, the nature of science, religion and religious Science was presented. Depending on the authenticity of the religious ideologues of experimental, narrative, or a combination of these two doctrines, there are different points of view of religious science in Iran: Some like Ayatollah Javadi Amoli believes that science is all around religious and it can’t be divide into religious or secular science, some believe that is necessary, possible or even done. (Such as the Academy's vision, Golshani, Nasr, Zibakalam, Bagheri), some belive that religious science is not necessary, neither possible nor desirable nor ethical (Soroush, Malekian, Paya). Finally, with regard to the issues discussed, the various definitions of Islamic architecture and selective definition authors have raised. The results showed realization of Islamic architecture is possible and even necessary; Because Islamic beliefs can serve as the forerunner of the designer and religion has comprehensive supervision over all aspects of individual and collective life.
Islamic architecture cannot be architecture of Islamic countries because historical study of architecture does not lead to realization and achievement of Islamic architecture. Also Islamic architecture cannot be considered a Muslim architecture because the result of designing a Muslim architect is not necessarily Islamic architecture. Islamic architecture is an architecture that was affected by Islamic values and have religious content and manifest the religious beliefs and values. This values should be extracted from religious source with valid methods (Investigational: Ijtehadi). However, this is not lead to deny the influence of culture, climate and so on in architecture. It’s worth mentioning, as no ideas and thought does not happen without values and interests, Islamic values can affect unconsciously on assumptions of Muslim architect Islamic architecture will be achieved with regard of Islamic values. These values can be converted to the quantitative and tangible principles, and can be measured and can be used with all people, Muslims and non-muslims who are interested in Islamic architecture and in the discovery and justification Phase. . In the second category (non-Muslims) requires proof of the following issues: Why should religious values used and why architecture resulting architecture is superior to the other? Also, different people have different levels of access to Islamic architecture which are not discussed here. The research question of this study is: What is the nature of Islamic architecture? Research method from purpose viewpoint is fundamental and the research, methodologically is qualitative. Library method is used for data collection (documents) and in analyzing the data, logical reasoning and content analysis were used.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Architecture
  • Islamic Architecture
  • Religion
  • Science
  • Religious Science
ترکمه، آیدین (1393). درآمدی بر تولید فضای هانری لوفور. تهران: تیسا.

ترکمه، آیدین؛ شیرخدایی، آناهید (1394). «تولید فضای هانری لوفور». جامعه، فرهنگ، رسانه. سال 4، شمارۀ 14: 11-۳۰.

خانی، سمیه؛ نامداریان، علی‌احمد؛ هاشم‌پور، پریسا (1395). «کاوشی در مفهوم فضای معماری به کمک نظریۀ زندگی روزمره». در: مجموعه مقالات همایش بین‌المللی افق‌های نوین در مهندسی عمران، معماری و شهرسازی و مدیریت فرهنگی شهرها. تهران: انجمن افق نوین علم و فناوری.

خوانساری، محمد (1383). منطق صوری. تهران: آگاه.

راپاپورت، آموس (1390). فرهنگ، معماری و طراحی. ترجمۀ ماریا برزگر و مجید یوسف‌نیا پاشا. ساری: شلفین.

راپاپورت، آموس (1392). معنی محیط ساخته‌شده؛ رویکردی در ارتباط غیرکلامی. ترجمۀ فرح حبیب. تهران: انتشارات سازمان فناوری اطلاعات و ارتباطات شهرداری تهران.

ژلنیتس، آندژی (1394). فضا و نظریۀ اجتماعی. ترجمۀ محمود شورچه. تهران: پرهام نقش.

شولتس، کریستیان نوربرگ (1386). معنا در معماری غرب. ترجمۀ مهرداد قیومی بیدهندی، تهران: انتشارات فرهنگستان هنر.

شولتس، کریستیان نوربرگ (1393). وجود، فضا و معماری. ترجمۀ ویدا نوروز برازجانی. تهران: پرهام نقش.

گروتر، یورگ (1386). زیبایی‌شناسی در معماری. ترجمۀ جهانشاه پاکزاد و علی‌رضا همایون. تهران: مرکز چاپ و انتشارات دانشگاه شهید بهشتی.

لنگ، جان (1381). آفرینش نظریۀ معماری: نقش علوم رفتاری در طراحی محیط. ترجمۀ علی‌رضا عینی‌فر. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.

میرجانی، حمید (1389). «استدلال منطقی به‌مثابه روش پژوهش». صفه. ۲۰(۵۰): ۳۵-۵۰.

ولی‌زاده اوغانی، محمدباقر؛ وفایی‌پورسرخابی، الناز (1397). «اخلاق و ارتباط آن با معماری». اندیشۀ معماری. ۲(۴): ۱-۱۸.

هاروی، دیوید؛ مری فیلد، اندی (1391). حق به شهر؛ ریشه‌های شهری بحران‌های مالی. ترجمۀ خسرو کلانتری. تهران: مهرویستا.

Bachelard, G. (1969). The Poetics Of Space. Boston: Beacon Press books.

Boerst, W. J. (2004). Isaac Newton: Organizing The Universe. Greensboro, N.C: Morgan Reynolds Publishing.

Botero, A. (2013). Expanding Design Space (s): Design In Communal Endeavours. Helsinki: Aalto University.

Boyer, M.C. (1996). Cyber Cities. New York, NY: Princeton Architectural Press.

Casey, E. (1997). Fate Of Place: A Philosophical History. Berkeley: University of California Press.

Castells, M. (1996). The Rise Of The Network Society. Massachusetts: Blackwell Publishers Lid.

Chemero, A. (2003). "An Outline Of Theory Of Offordances". Ecological Psycology 15 (2): 181-195.

Cuthbert, A.R. (2006). The Form Of Cities, Political Economy And Urban Design. Oxford: Wiley-Blackwell.

Davoudi, S. & I. strange (2009). Conceptions Of Space And Place In Strategic Spatial Planning. London: Routledge.

Deleuze, G. & F. Guattari (1987). A Thousand Plateaus: Capitalism And Schizophrenia. Translated by Brian Massumi. Minnesota: University of Minnesota Press.

Einstein, A. (1954). Ideas And Opinion. New York: Bonanza.

Elden, S. (2004). Understanding Henri Lefebvre;Theory And The Possible. London: Continuum Press.

Fernandez, R. & M.B.Aalbers (2017). "Housing and Capital in the Twentyfirst Century:Realigning Housing Studies and Political Economy". Housing, Theory and Society 34(2): 151-158.

Foucalt, M. (1982). Space, Knowledge and Power, in Foucalt Reader. edited by Rabinow, P, Pantheon Books.

Gauldie, E. (1974). Cruel Habitations: History Of Working Class Housing 1780–1918. London: Allen and Unwin.

Giedion, S. (1964). The Eternal present.The beginings of Architecture:A contribiotion on Constancy and change. london: Oxford University Press.

Hall, P. (1998). Cities in Civilization. London: Weidenfeld and Nicholson.

Harvey, D. (1973). Social Justice And The City. London: Edward Arnold.

Harvey, D. (1985). The Urbanisation Of Capital. Oxford: Basil Blackwell.

Heft, H. (2003). "Affordances, Dynam-ic Experience, And The Challenge Of Reific-tion". Ecological Psycology 15 (2): 210-213.

Heidegger, M. (1971). Poetry, Langu-age, Thought. New York: Harper & Row.

Jammer, M. (1982). The History of Theories Of Space In Phisics. New York: Dover Publications Inc.

Kamath, L. M.Joseph (2015). "How A Participatory Process Can Matter In Planning A City". Economic And Political Weekly 39: 54-61.

Knox, P.L. (2010). Cities And Design. New York: Routledge.

Koolhaas, R. (2008). Junkspace, Quodlibet, Macerata, "Give Me A Gun And I Will Make All Buildings Move: An ANT’s View Of Architecture". In: Explorations In Architecture: Teaching, Design, Research. edited by B. Latour & A. Yaneva. Basel: Birkhäuser. Pp: 80-89.

Krugman, P. (2014). "Why We’re in a New Gilded Age". New York Review of Books, May.

Lefebvre, H. (1991). The Production Of Space. Trans. & ed.ed by Donald Nicholson-Smith. Oxford, England: Wiley-Blackwell.

Lynn, G. (1998). Folds,Bodies& Blobs: Collected Essays. Bruxelles: La Lettre Volee.

Maclennan, D. & J.Miao (2017). "Housing And Capital In The 21st Century". Housing, Theory and Society 34(2): 127-145.

McGrane, B (1989). Beyond anthropology: society and the other, New York, Columbia University Press.

Mercer, D. (1971), "The Role Of Perception In The Recreation Experience: A Review And Discussion". Leiseure Research 3(4): 261-276.

Merleau-Ponty, M. (1962). Phenome-nology Of Perception. London: Routledge.

Murdoch, J. (2005). Post-Structuralist Geography: A Guide To Relational Space. London: Sage.

Purcell, M. (2013). "Possible Worlds: Henri Lefebvre And The Right To The City". Urban Affairs 36(1): 141–154.

Rapoport, A. (1977). Human Aspect Of Urban Form: Towards A Man Envirenment Approach To Urban Form And Design. Oxford: Pergamon Press.

Rapoport, A. (1982). Housing And Identity: Cross-Culture Perspectives. New York: Holmes and Meier.

Relph, E. (1976). Place And Placelessness. London: Poin Limited.

Royse, D.C. (1969). "Social Inferences Via Environmental Cues". PhD diss., Massachusetts Institue of Technology.

Ruonavaara, H. (2018). "Theory Of Housing, From Housing, About Housing". Housing, Theory and Society 35(2): 178-192.

Shields, R. (2000). Lefebvre, Love, And Struggle. London: Routledge.

Soaita, A.M. C.Dewilde (2019). "A Critical-Realist View Of Housing Quality within The Post Communist EU States: Progressing Towards A Middle-Range Explanation". Housing, Theory and Society 36(1): 44-75.

Stanek, L. (2011). Henri Lefebvre On Space, Architecture, Urban Research, And The Production of Theory. Minneapolis: University of Minnesota Press.

Tafuri, M. (2006). "Project Truth, Artifices". In: Interpreting The Reinassance: Princes, Cities, Architects. New Haven: Yale University Press.

Till, J. (2009). Architecture Depends. Cambridge: The MIT Press.

Tschumi, B. (1996). Architecture And Disjunction. Cambridge MA, The MIT Press.

Van Amstel, F. et al. (2017). "The Social Production Of Design Space". Design Studies (46):199–225.

Van Ham, M. et al. (2012). Neighbourhood Effects Research: New Perspectives. Dordrecht: Springer.

Werner, C.M; Altman, I. D. Oxley (1985). "Temporal Aspects Of Homes: A Transactional Perspective". In: Home Environments: Human Behavior & Environm-ent. edited by Altman,I and. Werner, C. M, 1-32. New York and London: Plenum press.

Zevi, B. (1957). Architecture as Space: How To Look at Architecture. Horizon Press.