نقش کیفیت طراحی و اجرا در تحقق مفهوم هویت در معماری معاصر ایران

نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه معماری، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

2 دانشجوی کارشناسی ارشد معماری، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

چکیده

معماری سنتی ایران، گنجینه ای بی بدیل از آثار شاخص و ارزشمندی است که در طول سالیان متمادی شکل گرفته است. این آثار ارزشمند نشان از اندیشه ای والا در میان گذشتگان و نیاکان پاکسرشتی دارد که این آثار را از ایشان به یادگار برده ایم. از چنین معماری غنی و ارزشمندی انتظار می رود که فرزندی خلف و نیکو داشته باشد. از این رو می توان انتظار داشت آثار فاخری در معماری معاصر ایران ساخته شوند که به شکل های مختلف بازتابنده هویت والای اسلامی ایرانی در دل خود باشند. تنها در چنین شرایطی می توان معماری معاصر ایران را امتدادی از معماری سنتی ایرانی به شمار آورد. موضوع هویت از مباحث مهم در معماری معاصر ایران است. گرایش به دست یابی به یک معماری فاخر و ارزشمند، منجر به شکل گیری تلاش های زیادی شده، که با هدف حفظ و احیای هویت ایرانی اسلامی مشاهده می شوند. از این رو مطالعات فراوانی از جنبه های متفاوت به بررسی هویت ایرانی اسلامی در معماری معاصر پرداخته اند. مروری بر ادبیات تخصصی موضوع نشان دهنده آن است که یک معماری فاخر مستلزم کیفیت در طراحی و بخصوص اجراست. از آنجایی که مساله پایین بودن کیفیت طراحی و اجرا یکی از مشکلات امروز معماری ماست، در این پژوهش به بررسی کیفیت طراحی و اجرا و تحقق مفهوم هویت پرداخته خواهد شد و هدف پی بردن به این مسئله است که آیا بین این دو عامل رابطه ای وجود دارد یا خیر؟ از این رو پنج عامل توجه به زمینه طراحی، توجه به مسایل اقلیمی، خوانایی طرح، فرم گرا از معماری گذشته و مفهوم گرا از معماری گذشته به عنوان متغیرهای اصلی هویت انتخاب گردید. برای بررسی کیفیت ساخت نیز پنج شاخص انسجام طراحی (وحدت)، اسکلت با دوام، اجرای صحیح نما، مصالح و توجه به زمینه، که به نوعی معرف سطح کیفیت طراحی و اجرا هستند در نظر گرفته شد. برای جمع آوری داده ها از ابزار پرسش نامه و تکنیک پیمایش استفاده شد. روش تحقیق از نوع توصیفی تحلیلی می باشد و برای تحلیل داده ها از آزمون همبستگی پیرسون و رگرسیون چند متغیره استفاده شده است. نتایج تحقیق نشان می دهد که رابطه معنادار و مثبتی بین کیفیت طراحی و اجرا و هویت وجود دارد و عامل انسجام طراحی بیش از عوامل دیگر در تحقق مفهوم هویت نقش دارد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Design and Construction Quality in the Realization of the Concept of Identity in Iranian Contemporary Architecture

نویسندگان [English]

  • Mohamad Javad Mahdavinejad 1
  • Sara Talebhashemi 2
1 Assistant Professor, Tarbiat Modarres University
2 MA in Architecture, Tarbiat Modarres University
چکیده [English]

Identity is one of the most important subjects in contemporary Iranian architecture, and there have been much effort to preserve and revive the Iranian Islamic identity. Therefore, considerable numbers of studies have successfully fulfilled to analyze the Iranian Islamic identity in contemporary architecture. It can be inferred that low design quality and lack of construction quality can be considered as an outstanding threat to the contemporary architecture of Iran. This article is to study the quality design and realization of the concept of identity. The paper tends to find possible correlation between these two factors such as quality of design and concept of Identity in contemporary architecture of Iran. In this regard, considering five factors of the field of design, continental issues, plan legibility, formalism and conceptualism in architecture, have been chosen as main variables of identity. To study the construction quality, also, five indicators of design solidarity (unity), durable frame, proper implementation of the frontage, materials and attention to the region, that somehow introduce the level of design quality and implementation, have been taken into account. To collect the data, different techniques such as questionnaire and calibration have been used. A descriptive-analytical method has been adopted to analyze the data; the Pearson correlation test and multiple linear regression analysis have been applied too. The results show that there is a positive and meaningful correlation between the design and construction quality and the concept of identity; in addition, the role of solidarity design is stronger than other factors in realization of the concept of identity.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Design quality
  • Construction quality
  • Identity
  • Contemporary Iranian architecture
ابل، کریس. (1387). معماری و هویت؛ ترجمة فرح حبیب، چاپ اول، تهران: دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات.
الکساندر، کریستوفر. (1381). معماری و راز جاودانگی؛ راه بی زمان ساختن، ترجمة مهرداد قیومی بیدهندی، چاپ اول، تهران: مرکز چاپ و انتشارات دانشگاه شهید بهشتی.
پاکزاد، جهانشاه. (1381). «کیفیت فضا»؛ فصلنامة آبادی، شمارة 37، صص 100- 111 .
حافظ نیا، محمدرضا. (1377). مقدمه ای بر روش تحقیق در علوم انسانی؛ چاپ اول، تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه ها (سمت).
حجت، عیسی. (1384). «هویت انسان ساز، انسان هویت پرداز (تاملی در رابطه هویت و معماری)»؛ نشریة هنرهای زیبا، شمارة 24، صص 55-62.
دهخدا، علی اکبر. (1334). لغت نامه دهخدا؛ تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
عمید، حسن. (1363). فرهنگ عمید؛ تهران: انتشارات امیر کبیر.
کامل نیا، حامد و محمدجواد مهدوی نژاد. (1391). آشنایی با معماری معاصر از شرق تا غرب؛ چاپ اول، تهران: انتشارات علم معمار.
گروت، لیندا و دیوید وانگ. (1391). روشهای تحقیق در معماری؛ ترجمة علیرضا عینی فر، چاپ پنجم، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
گیدنز، آنتونی. (1378). تجدد و تشخص: جامعه و هویت شخصی در عصر جدید؛ ترجمة ناصر موفقیان، چاپ اول، تهران: نشر نی.
معین، محمد. (1371). فرهنگ لغت فارسی؛ تهران: انتشارات امیر کبیر.
مهدوی­نژاد، محمدجواد. (1381). «هنر اسلامی، در چالش با مفاهیم معاصر و افقهای جدید»؛ مجلة هنرهای زیبا، شمارة 12، صص 23-32.
---------------. (1383). «حکمت معماری اسلامی، جستجو در ژرف‏ساخت‏های معنوی معماری اسلامی»؛ مجلة هنرهای زیبا، شمارة 19، صص 57-66.
--------------. (1384). «آموزش نقد معماری؛ تقویت خلاقیت دانشجویان برای تحلیل همه‌جانبه آثار معماری»، مجلة هنرهای زیبا، شمارة 23، صص 69-76.
---------------. (1384). «معماری پیشرو و پیوند با گذشته، جستاری از منظر هویت بر آینده معماری کشورهای اسلامی»؛ فصلنامة آبادی، شمارة 46، صص 6-13 .
---------------. (1385). «سبک شناسی جریانهای معماری معاصر گرایشهای معماری پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران»؛ فصلنامة آبادی، شمارة 52، صص 12-23.
مهدوی نژاد، محمدجواد و دیگران. (1389). «هویت معماری؛ تبیین معنای هویت در دوره های پیشامدرن، مدرن و فرامدرن»؛ نشریة هویت شهر، شمارة 7، صص 113-122.
مهدوی نژاد، محمدجواد و دیگران. (1389). «تجدید حیات گرایی و معماری معاصر ایران در سال های پس از پیروزی انقلاب اسلامی»؛ فصلنامة شهر ایرانی اسلامی، شمارة 2، صص 95-102.
مهدوی نژاد، محمدجواد و محمد مشایخی. (1389). «بایسته‎های طراحی مسجد بر مبنای کارکردهای  فرهنگی – اجتماعی»؛ دو فصلنامه آرمانشهر، شمارة 5، پاییز و زمستان 1389، صص 65-78.
مهدوی نژاد، محمدجواد و نوشین ناگهانی. (1390). «تجلی مفهوم حرکت در معماری معاصر ایران»؛ فصلنامة مطالعات شهر ایرانی اسلامی، شمارة 3، صص 21-34 .
وانگ، ژین هائو و راینر فوم هوفه. (1390). روشهای تحلیلی در برنامه ریزی شهری و منطقه ای؛ ترجمة مجتبی رفیعیان و ایوب شریفی، چاپ پنجم، تهران: مرکز نشر آثار علمی دانشگاه تربیت مدرس.