زیبایی‌شناسی اسلامی و آموزه‌های آن در منظر شهر

نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای معماری دانشگاه تربیت مدرس

2 دانشیار دانشکده هنر و معماری دانشگاه تربیت مدرس

3 استاد دانشکده هنر و معماری دانشگاه تربیت مدرس

چکیده

چکیده
زیبایی‌شناسی مقوله‌ای است که بیش‌تر در نظرات و دیدگاه‌های حکما و فلاسفه وجود دارد. در فلسفه‌ی اسلامی، زیبایی‌شناسی، معنای دقیق زیبایی‌شناسی غرب را نداشته ‌است. از نظر عرفا زیبایی سرّ است و بحث درباره‌ی آن به دلیل متصل شدن به خالق، معمول نمی‌باشد و این امر باعث شده تا جانب احتیاط رعایت شود و در مقایسه با غرب، کمتر به مقوله‌ی زیبایی‌شناسی پرداخته شود. از این‌رو نظرات اندیشمندان اسلامی در زمینه‌ی هنر و زیبایی را باید در لابه‌لای آثار آن‌ها جستجوکرد. در بینش اسلامی، موجودات همه زیبا هستند، چون وصل به خالق زیبایی‌ها می‌باشند. در این مقاله، زیبایی در قرآن مورد توجه بوده و نظر متفکّران اسلامی در باب زیبایی در چهار دوره مشّاء، اشراق، حکمت متعالیه و معاصر دسته‌بندی و مورد بررسی قرارگرفته است.‌ در ادامه به مشکلات منظر شهر امروزی اشاره شده است.
پرسش‌های این پژوهش عبارتند از: 1- اصول و شاخص‌های زیبایی در بینش اسلامی کدامند؟ 2- آموزه‌های زیبایی‌شناسانه اسلامی چگونه در حوزه منظر شهری و معماری منظر قابل ارائه هستند؟. روش تحقیق در این پژوهش، توصیفی– تحلیلی می‌باشد و نتیجه به دست آمده بدین قرار است: فیلسوفان اسلامی منشاء همه‌ی زیبایی‌ها را زیبایی مطلق یعنی حق‌تعالی می‌دانند. از طرف دیگر می‌توان بیش‌تر فیلسوفان اسلامی را کل‌نگر دانست. البته دراین میان افرادی را می توان دارای دیدگاهی بینابین تلقی کرد. در نهایت آموزه‌ها و شاخص‌هایی از زیبایی‌شناسی اسلامی جهت استفاده در منظر شهری ارائه شده است. دنیا، گذرگاه است بنابراین تقویت عوامل تذکر‌دهنده معنوی در منظر حائز اهمیت می‌باشد. همچنین بر توجه به هر دو قطب عینی و ذهنی در زیبایی منظر تأکید شده است.
کلمات کلیدی: زیبایی‌شناسی، اسلام، زیبایی‌شناسی اسلامی، فلسفه، منظر شهری

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Islamic Aesthetics and its Instructions in Urban Landscape

نویسندگان [English]

  • Reza Jafariha 1
  • Mojtaba Ansari 2
  • Mohammad Reza Bemanian 3
1 Ph.D candidate of architecture, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran
2 Ph.D in Landscape Architecture, Associate professor, Faculty of Art and Architecture,Tarbiat Modares University, Tehran, Iran. Corresponding author.
3 Ph.D in Architecture, Professor, Faculty of Art and Architecture, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran
چکیده [English]

Aesthetics is the matter which often exists in wise
men and philosophers' idea. In Islamic philosophy, aesthetics does not have its
exact meaning as in West. On viewpoint of mystics, is that aesthetics is
mystery and discussion on it is unusual due to its connection to God. This
causes caution and less consideration to aesthetics in comparison to its
Western version. Therefore, Islamic philosophers' viewpoints on art and
aesthetics should be studied through their works. In Islamic view, all the
creatures are beautiful due to their link and relation to the creator. In this
article, aesthetics in the Koran is considered and Islamic philosophers' view
on aesthetics are surveyed and categorized in four eras of Masha'a, Eshragh,Hekmat-e Mota'aliye, and contemporary. The research
questions include: what are the aesthetics indicators and principles in Islamic
view? How can Islamic aesthetic instructions be provided toward urban landscape
and landscape architecture? This is achieved through descriptive- analytical
survey and the findings are as follow: Islamic philosophers consider pure
beauty, God, as the origin of all the beauties. On the other hand, most of the Islamic
philosophers are regarded as holistic ones. Meanwhile, some philosophers have moderate
viewpoints. Finally, instructions and indicators of the Islamic aesthetics for
urban landscape are presented. This world is a path, thus, reinforcement of
reminding spiritual factors in landscape matter has its own importance. Also,
consideration to both subjective and objective axes in landscape aesthetics is
regarded to be emphasized.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Aesthetics
  • Islam
  • Islamic Aesthetics
  • Philosophy
  • Urban landscape